Wat?
De gemeentelijke grondbedrijven bevinden zich in woelige tijden: in een paar jaar tijd is de kip met de gouden eieren veranderd in een zorgenkind voor de organisatie. Net nu de gemeenten wat extra inkomsten goed kunnen gebruiken, komen alarmerende berichten over de (financiële) situatie van de gemeentelijke grondbedrijven naar buiten.
Inmiddels circuleren verschillende voorspellingen die spreken over 35 tot 64 van de 415 gemeenten die in de financiële gevarenzone komen en mogelijk onder toezicht van de provincie komen te staan. Maar wie behoort nu tot die gemeenten? En hoe gezond zijn de anderen? Vreemd genoeg zijn er maar weinig gemeenten die zich realiseren dat zij tot de potentiële gevaren-kandidaten behoren. Er wordt gewezen naar andere gemeenten met de onderbouwing “dat er al verliezen genomen zijn”. Gemeenten lijken verslaafd geraakt aan grondinkomsten. Onderkenning van deze verslaving is de eerste fase, waar iedere verslaafde doorheen moet. Blijkbaar zijn de meeste gemeenten nog niet zover.
Scobe wil met deze interactieve masterclasses uw inzicht in de problematiek van het grondbedrijf vergroten; welke factoren zorgen er voor dat veel gemeenten in de financiële gevarenzone dreigen te raken? Speelt deze problematiek ook bij u?
Na het inzicht, het onderkennen van het probleem, kunt u werken aan een doelgerichte aanpak. Deze aanpak maakt ook onderdeel uit van het tweedaagse programma.
Tijdens de masterclass komt de onderkenning en het afkicken van de financiële verslaving aan het grondbedrijf aan bod via het Scobe-verslavingshulp-stappenplan:
Stap 1:
Samen met de deelnemers wordt allereerst bekeken hoe groot de problemen zijn. Daartoe is een transparant grondbedrijf van essentieel belang. Gebruik makend van een checklist en informatie uit de eigen gemeente krijgen de deelnemers een beeld van de financiële gezondheid van hun grondbedrijf. Einddoel voor iedere deelnemer: een beeld hebben van de omvang, aard en oorzaak van de problematiek van het eigen grondbedrijf.
Stap 2:
Structureel ingrijpen is zeer noodzakelijk en de enige manier om te voorkomen dat er (nog meer) gemeenten in de financiële problemen gaan komen. Het toedienen van pijnstillers, hoe sterk dan ook, middels het alleen nemen van verliezen, werkt niet meer. De patiënt moet afkicken en opnieuw zijn leven ordenen. Tijdens de masterclasses worden de verschillende opties (verstandig afwaarderen en benodigde structurele begrotingsmaatregelen uitgewerkt). Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV), projectcontrol en de Planning & Control (P&C) cyclus komen daarbij uitvoerig aan bod. Einddoel voor iedere deelnemer: een beeld hebben van de incidentele en structurele maatregelen die voor de eigen organisatie genomen moeten worden zodat er weer een stabiele financiële situatie ontstaat voor toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen in de gemeente.
Stap 3:
Na het erkennen en schoon schip maken, komt de toekomst van het grondbedrijf aan de orde. Welke rol(len) gaat het grondbedrijf vervullen en hoe wordt voorkomen dat de financiële problemen zich weer snel opnieuw zullen voordoen? Einddoel voor iedere deelnemer: een beeld hebben van de toekomstige mogelijkheden van de ruimtelijke ontwikkeling binnen de gemeente en specifiek daarin; het grond/-ontwikkelingsbedrijf.
Het programma voor dag 2:
Werken aan een gezonde toekomst voor het grondbedrijf
Ochtend: Vergroten van transparantie om te voorkomen dat problemen terugkomen
Relatie grondbedrijf – gemeentelijke financiën:
- Spanning tussen meerjaren-grondexploitaties en de jaarlijkse cyclus jaarstukken;
- De verschillende gemeentelijke begrotingen waar het grondbedrijf mee te maken heeft.
Portefeuillemanagement:
-De afstemming van vraag en aanbod van te realiseren programma’s binnen de grondexploitaties;
-Het belang van projectprioritering en hoe tot keuzes kan worden gekomen.
Project control:
-Het sturen: wat zijn de sturingsmogelijkheden in een project?
-Het financieel beheersen en risicobeheersing (weerstandsvermogen) en –management;
-Het verantwoorden; waarover rapporteren? welk detailniveau? wat en hoe verantwoorden en wie houdt toezicht?
De Meerjaren Prognose Grondbedrijf komt in alle bovengenoemde onderdelen van de projectcontrol aan bod. Tevens wordt aandacht besteed aan het belang van een goed projectbeheersingsmodel.
Middag: Nieuwe rollen van het grondbedrijf
Er is veel turbulentie rond het grondbedrijf. Ontwikkelende partijen veranderen noodgedwongen hun ambities, doelen en strategie. Het grondbedrijf verandert mee; organisatie, competenties, rollen en posities. Aan bod komt onder andere:
- Regierol in twee gedaanten: actief en reactief;
- Productierol in drie gedaanten: actief, samen of faciliterend;
- Nieuwe vormen van grondbeleid en grondpolitiek;
- Andere verdienmodellen ter dekking van de kosten van gebiedsontwikkeling.








